Organizacja stanowiska pracy biurowej, z uwzględnieniem zasad ergonomii, w tym stanowisk wyposażonych w monitory ekranowe i inne urządzenia biurowe.

Obecnie terminem „praca biurowa” obejmuje się różnorodne zawody związane z pracą umysłową o różnym stopniu skomplikowania, od prostych rutynowych prac, nie wymagających dużego intelektualnego zaangażowania, do prac twórczych, o dużym stopniu odpowiedzialności. Ten typ pracy dominuje w w bankach, giełdach, firmach ubezpieczeniowych, prawniczych, notarialnych, podatkowych, doradczych, informatycznych,  administracji państwowej itp. Cechą charakterystyczną pracy biurowej jest jej niematerialny produkt, który powstaje w procesie zbierania i przetwarzania informacji. Zbieranie i przetwarzanie informacji jest podstawą różnego typu utworów, decyzji i prognoz. 

 

Z ergonomicznego punktu widzenia, wszystkie prace biurowe, niezależnie od ich merytorycznych celów, można scharakteryzować jako prace umysłowe, wykonywane w pozycji siedzącej. 

Pozycja ta daje dobrą stabilizację dla precyzyjnej pracy rąk, skutkuje niewielkim kosztem energetycznym wykonywanych czynności, gdyż nie angażuje dużych grup mięśni. W tym kontekście praca biurowa jest określana jako lekka. Jednak praca ta, zwłaszcza wykonywana w nieodpowiednich warunkach, może stać się źródłem wielu uciążliwości prowadzących do pogorszenia stanu zdrowia i ogólnej kondycji fizycznej lub psychicznej pracownika, a w konsekwencji również znacznego spadku wydajności pracy. 

 

Wymogi zawarte w przepisach prawnych nakazują opracowanie i udostępnienie pracownikom instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy, które powinny dotyczyć:

  • Stosowanych w zakładzie procesów technologicznych oraz wykonywania prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi lub zagrożeniami zdrowia lub życia pracowników,

  • Obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych,

  • Postępowania z materiałami szkodliwymi dla zdrowia i niebezpiecznymi,

  • Udzielania pierwszej pomocy.

 

Profilaktyczna opieka zdrowotna.
  1. Pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom zatrudnionym na stanowiskach pracy wyposażonych w monitory ekranowe profilaktyczną opiekę zdrowotną.

  2. Lekarz medycyny pracy przeprowadza badanie profilaktyczne pracownika na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę.

  3. Jeżeli w wyniku badań okulistycznych przeprowadzonych w ramach profilaktycznej opieki zdrowotnej lekarz zaleci stosowanie przez pracownika okularów korygujących wzrok podczas pracy przy obsłudze monitora ekranowego, pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikowi takie okulary.

 

Zasady pracy przy stanowisku komputerowym.

INFORMACJE OGÓLNE.

  1. Przed przystąpieniem po raz pierwszy do obsługi urządzenia należy uważnie zapoznać się z instrukcją obsługi dostarczaną przez producenta.

  2. Do pracy z komputerem może być dopuszczony pracownik, który posiada orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych.

  3. Kobiety w ciąży nie mogą pracować przy komputerze więcej niż 4 godziny na dobę.

  4. Średnie natężenie oświetlenia światłem sztucznym w pomieszczeniu z monitorami ekranowymi oraz na stanowisku pracy wyposażonym w komputer powinno wynosić 500 lx.

  5. Dopuszczalna wartość hałasu w pomieszczeniach do zwykłych prac biurowych powinna wynosić 75dB.

  6. Odległość między sąsiednimi monitorami powinna wynosić co najmniej 0,6 m, a między pracownikiem a tyłem sąsiedniego monitora – co najmniej 0,8 m.

 

NA STANOWISKU PRACY ZABRANIA SIĘ:

  1. Samodzielnego naprawiania urządzeń i wyposażenia stanowiskowego zasilanych energią elektryczną.

  2. Czyszczenia na mokro obudowy urządzeń będących pod napięciem oraz używania do czyszczenia rozpuszczalników organicznych.

  3. Noszenia oraz przechowywania przy komputerze magnesów i biżuterii magnetycznej.

  4. Instalowania i wykorzystania oprogramowania bez licencji.

 

CZYNNOŚCI DO WYKONANIA PRZED ROZPOCZĘCIEM PRACY:

  1. Sprawdzić kompletność technicznego wyposażenia stanowiska pracy oraz stan kabli zasilających komputer i urządzenia współpracujące.

  2. Sprawdzić, czy elementy wyposażenia komputera zapewniają bezpieczeństwo pracy, w tym ochronę przed porażeniem prądem elektrycznym.

  3. Dopasować fotel, biurko i klawiaturę do swojej postawy, zapewniając wygodną pozycję ciała i swobodę ruchów.

  4. Zapewnić:

    • wystarczającą powierzchnię do łatwego posługiwania się elementami wyposażenia stanowiska pracy oraz takie ich ustawienie, by znajdowały się w zasięgu rąk, bez konieczności przyjmowania wymuszonych pozycji,

    • ustawienie klawiatury z zachowaniem odległości nie mniejszej niż 100 mm między klawiaturą a przednią krawędzią stołu (biurka),

    • odległość oczu od ekranu monitora w granicach 40–75 cm.

  5. Oczyścić ekran monitora z kurzu, wyregulować jaskrawość i kontrast na ekranie w zależności od warunków oświetlenia stanowiska pracy. Zapewnić, by obraz na ekranie był stabilny.

  6. Przygotować i uruchomić programy zgodnie z instrukcjami ich użytkowania.

 

ZASADY I SPOSOBY BEZPIECZNEGO WYKONANIA PRACY:

  1. Po każdej godzinie nieprzerwanej pracy związanej z obsługą komputera stosować co najmniej 5 – minutowe przerwy (wliczane do czasu pracy).

  2. W przypadku awarii lub uszkodzenia w części zasilającej lub elektronicznej komputera natychmiast wyłączyć zasilanie i niezwłocznie poinformować przełożonego (administratora sieci).

 

Podstawowe czynniki uciążliwe,

mogące występować na stanowiskach pracy biurowej to:

  • obciążenia mięśniowo-szkieletowe: Pozycja siedząca utrzymywana długotrwale podczas pracy może stać się uciążliwa. Konsekwencją unieruchomienia jest niekorzystne obciążenie kręgosłupa (wzrost ciśnienia krążków), statyczne obciążenie mięśni tułowia i pleców, które sprzyja tworzeniu się nieprawidłowych krzywizn kręgosłupa. Zaburzenia krążenia w obrębie ud mogą wynikać ze zbyt wysokiego siedziska i nieprawidłowo ukształtowanej krawędzi płyty siedziska. Jak podaje wiele źródeł literaturowych, dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego u osób wykonujących prace w pozycji siedzącej obejmują ok. 35% tej populacji pracowników.  Obciążenie statyczne może wynikać z utrzymywania jednej pozycji, bez możliwości jej zmiany na inną, przez 70% czasu pracy. Brak aktywności fizycznej powoduje spowolnienie procesów fizjologicznych. Wśród nich spowolnienie krążenia, spłycenie oddechu może być przyczyną niedotlenienia, przejawiającego się znużeniem, zmniejszeniem wydolności fizycznej i umysłowej.

  • stres: Praca rutynowa jest częśto monotonna, co powoduje znużenie, dużą ilość popełnianych błędów, brak zaangażowania w pracę. Z kolei intensywnej pracy umysłowej, wykonywanej często pod presją czasu i w warunkach napięć między pracownikami i pracodawcami towarzyszy stres, powodując zmęczenie, bóle głowy, frustracje, wypalenie.

  • niewłaściwe oświetlenie: Intensywna praca wzrokowa w nieodpowiednich warunkach oświetlenia może powodować lub pogłębiać zmęczenie.

  • hałas: Hałas w pomieszczeniach pracy biurowej emitowany przez kserokopiarki, telefony, faksy, najczęściej nie występuje w natężeniach, które powodowałoby uszkodzenia narządu słuchu, ma charakter przeszkadzający.

  • szkodliwe substancje chemiczne,

  • nieodpowiednia wentylacja,

  • obciążenie termiczne.

 

Aby uniknąć wymienionych uciążliwości lub przynajmniej ograniczyć zakres ich oddziaływania na pracowników warto stosować podstawowe zasady oceny i kształtowania  warunków pracy w biurze 


Jednym z ważnych elementów działań zmierzających do oceny ryzyka zawodowego są systematyczne przeglądy warunków pracy. Polecanymi narzędziami do analizy i oceny warunków pracy biurowej są listy kontrolne,  uwzględniające wymagania wymienionych wyżej uregulowań prawnych i normalizacyjnych z tego zakresu. 

Zgodnie z  zaleceniami, analizie powinny być poddawane  wszystkie ważne z punktu widzenia bezpieczeństwa i ergonomii elementy stanowisk pracy w celu ich  poprawy,  tak aby warunki pracy gwarantowały: 

  • dostatecznie przestronne pomieszczenia dla pracowników, wydzieloną przestrzeń  dla klientów,  wystarczająca przestrzeń na biurku na dokumenty i komputer, bezpieczne  drogi komunikacyjne,

  • odpowiadające wymaganiom wyposażenie w narzędzia pracy (sprzęt komputerowy, drukarki , kserokopiarki, faksy, oprogramowanie),

  • właściwe wyposażenie w meble – zwłaszcza ergonomiczne siedziska, ważne dla pracy siedzącej,

  • prawidłowe warunki równomiernego oświetlenia pomieszczeń i pola pracy (np. brak odbić na ekranie monitora) zapewniające pracę nie prowadząca do nadmiernego zmęczenia wzroku, co jest szczególne istotne przy intensywnej pracy wzrokowej z monitorem,

  • niski poziom hałasu, zgodny z normami hałasu dla pracy umysłowej,

  • temperaturę i wilgotność pomieszczeń zapewniające komfort cieplny.

 

Przedmiotem wnikliwej analizy i oceny powinny być: analiza pozycji, czynności pracy i  ręcznych prac transportowych,   z punktu widzenia obciążenia układu kostno-mięśniowego. Konieczna jest ocena czasu przyjmowania pozycji wymuszonych,  prac powtarzalnych., masy, drogi i sposobu przenoszenia materiałów. 


Przedmiotem analizy powinny również być czynniki psychospołecznego środowiska pracy,: monotonia, obciążenie psychiczne, stres spowodowany organizacją  pracy biurowej, stosunkami międzyludzkimi i sposobem zarządzania. Wnikliwa analiza warunków pracy i następnie ocena ryzyka zawodowego na stanowisku pracy stanowi konieczny etap do opracowania programu działań  zmierzających do optymalizacji pracy.

 

Organizacja przestrzenna stanowisk pracy biurowej

powinna być dostosowana do charakteru i wymagań wykonywanej pracy.

Jeżeli jest to praca prosta, rutynowa, o zautomatyzowanym toku, wymagająca stałej łączności między stanowiskami, wówczas dobrym rozwiązaniem będziepomieszczenie wielkoprzestrzenne - najlepiej, w miarę komplikacji zadań, podzielone na strefy pracy grupowej, czy boksy biurowe. 

Wielkoprzestrzenne rozwiązania pomieszczeń pracy spotyka się w instytucjach o dużej liczbie stanowisk pracy biurowej, w bankach, towarzystwach ubezpieczeniowych, gdzie poszczególne sprawy załatwiane są w kolejnych stanowiskach pracy, a płynny tok pracy wymaga stałej i szybkiej łączności między pracownikami. 

Jest to rozwiązanie stwarzające największą swobodę w organizacji stanowisk pracy. W dużych pomieszczeniach przestrzeń może być zagospodarowana w zależności od aktualnych potrzeb, może być też podzielona na mniejsze boksy niepełnymi, ruchomymi ściankami działowymi. Stwarza to możliwość maksymalnego wykorzystania przestrzeni, swobodnego kształtowania liczby stanowisk i stosowania różnych rozwiązań organizacyjnych zgodnych z technologią pracy biurowej, z obiegiem dokumentów. 

Taka koncepcja pomieszczeń pracy sprzyja dobrej organizacji pracy zespołowej i dyscyplinie pracy, jest dobra w przypadku pracy rutynowej. Zaspokaja również potrzebę kontaktów socjalnych, co jest pożądane, przeciwdziała bowiem monotonii i znużeniu, które są szczególnie dotkliwym ubocznym skutkiem pracy rutynowej. Monotonia i nuda działają niekorzystnie nie tylko na zdrowie psychiczne pracownika, ale i na wydajność pracy. Skutecznym sposobem przeciwdziałania monotonii jest urozmaicenie organizacji pracy przez rotacyjne wykonywanie zadań (tam, gdzie to możliwe), czy przerwy w pracy. 

Koncepcja wielkoprzestrzenna biur nie stwarza jednak dobrych warunków do pracy koncepcyjnej i utrudnia utrzymanie dobrych warunków środowiska pracy. 
Zapewnienie w dużej hali optymalnych, materialnych warunków pracy, a zwłaszcza:

  • dobrej wentylacji (klimatyzacji),

  • efektywnego wytłumiania hałasu przy wielu źródłach dźwięku,

  • właściwego oświetlenia w pomieszczeniach podzielonych na boksy jest trudne i kosztowne.

 

Tam, gdzie w pracy biurowej występuje przewaga pracy twórczej i koncepcyjnej, korzystniejsze z ergonomicznego punktu widzenia są pomieszczenia indywidualne, nie większe niż na 3 stanowiska pracy, a wielkoprzestrzenna koncepcja organizacji stanowisk pracy nie jest korzystna, a przeciwnie - utrudnia wykonanie pracy. 

W pracach wymagających wysokich kwalifikacji i samodzielności działania korzystna jest stabilizacja stanowisk roboczych i zespołów. Wymaga to dbałości ze strony pracodawców o stworzenie dobrego środowiska psychospołecznego, odpowiadającego potrzebom samodzielnej, koncepcyjnej pracy. 
Pracownicy koncepcyjni lepiej czują się i wydajniej pracują w pomieszczeniach wydzielonych, czy w pomieszczeniach indywidualnych. Jest to w odczuciu pracowników system bardziej przyjazny, daje poczucie dużego komfortu psychicznego, co z kolei podnosi motywację do pracy i odpowiedzialność za jakość jej wykonania.

 

Podstawowym kryterium, które określa wymaganą wielkość przestrzeni w pomieszczeniach pracy jest konieczność zapewnienia odpowiedniej ilości i jakości powietrza do oddychania. W związku z tym, pomieszczenie pracy musi mieć kubaturę odpowiednią dla ilości pracujących w niej osób. Przepisy określają minimalną powierzchnię pomieszczenia i jego wysokość. 

Układ przestrzenny elementów wyposażenia stanowisk powinien zapewnić bezkolizyjne dojście i przemieszczanie się pracowników w miejscu pracy. Szerokość przejścia w biurach powinna być nie mniejsza niż 75 cm, a przy ruchu dwukierunkowym 100 cm; minimalna wysokość 200 cm. 
 

Uzasadnienie: 
rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 roku wsprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. DZ.U 1997 nr 129 poz 844, było wielokrotnie  nowelizowane, obecnie  w OBWIESZCZENIu MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 28 sierpnia 2003 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. (Dz. U. Nr 169, poz. 1650) w par 47  „Szerokość przejścia w biurach powinna być nie mniejsza niż  75  cm, a przy ruchu dwukierunkowym 100 cm” 

 

Rozmieszczenie elementów potrzebnych do pracy

powinno być komfortowe, w optymalnym zasięgu obu rąk. 
Podstawowe kryterium to dystans zasięgu maksymalnego rąk. Praktycznie można sprawdzić rozmieszczenie narzędzi i materiałów zakreślając na blacie (albo w przestrzeni stanowiska) zasięg wyprostowanych kończyn górnych. Przekroczeniu tej granicy zawsze towarzyszy niekorzystne pochylenie tułowia. Sytuacja taka może być akceptowana tylko wtedy, gdy występuje rzadko, jest krótkotrwała i dotyczy czynności pomocniczych. 
Praca ciągła o dużym nasileniu powinna się odbywać w polu optymalnego zasięgu rąk, którego granica jest zakreślana przy przedramionach zgiętych pod kątem prostym.

BHP S.KANIA       Sebastian Kania      tel. kom.: 608 341 270

kliknij ... i wybierz "zadzwoń"