Postępowanie w razie wypadków i w sytuacjach zagrożeń (np. pożaru, awarii)

Najbardziej podatne na zapalenie oraz rozprzestrzenianie pożaru są:

  • materiały strzępiaste i włókniste (np. wełna, konopie, len, siano, słoma),

  • materiały w stanie rozdrobnionym (np. odpady papierowe, wióry drzewne).

Te same materiały, ale w postaci zwartych brył, spalają się zdecydowanie wolniej.
 

Głównie w branży meblarskiej, drzewnej i spożywczej występują także materiały silnie rozdrobnione (tzw. pyły) stanowiące potencjalne zagrożenie pożarowe lub wybuchowe.
 

Temperatura zapłonu cieczy palnej jest głównym parametrem charakteryzującym zagrożenie pożarowe stwarzane przez tę ciecz.

 

Temperatura zapłonu jest to najniższa temperatura, w której ciecz palna wydziela taką ilość par, które nad jej powierzchnią wytworzą z powietrzem mieszaninę zdolną zapalić się od płomienia lub innego bodźca.

 

Stężenie wybuchowe gazu palnego w mieszaninie z powietrzem jest to przedział pomiędzy dolną a górną granicą wybuchowości tego gazu. Gazy palne (np. wodór, acetylen, gaz ziemny, propan-butan, metan, etan) charakteryzują się różnymi granicami wybuchowości.

 

Temperatury zapalenia najczęściej występujących materiałów stałych: drewna, węgla, papieru, tkanin tekstylnych i tworzyw sztucznych, wahają się w granicach od 300 do 5000 °C.
 

Źródła zapłonu
  • otwarty płomień(np. zapałki, zapalniczki, świece),

  • żar papierosowy,

  • paleniska,

  • żarówki,

  • płomień palników gazowych,

  • rozżarzone cząstki metalu podczas spawania, cięcia i lutowania,

  • łuk elektryczny i wyładowania atmosferyczne,

  • nagrzane powierzchnie zewnętrzne urządzeń grzewczych (np. kuchenek, piecyków, grzałek, patelni, frytkownic),

  • uszkodzona lub wadliwie eksploatowana instalacja elektryczna (wystąpienie przeciążenia, zwarcia, nagrzania styków osprzętu elektrycznego),

  • ciepło powstające podczas tarcia (np. bębnów hamulcowych, łożysk),

  • iskry mechaniczne,

  • iskry udarowe,

  • wyładowania elektryczności statycznej,

  • spalanie wybuchowe środków pirotechnicznych.

 

Zasady zachowania się w sytuacji pożaru lub innego zagrożenia

Procedury działania w sytuacji pożaru przyjęte w danym zakładzie pracy powinny odpowiadać na pytania:

  • Jaki jest tryb podejmowania decyzji w sytuacjach awaryjnych, zagrożenia?

  • Jaki jest obieg informacji?

  • Jakie ustalono sygnały alarmowania i ostrzegania?

  • Jakie są zadania kadry kierowniczej, personelu inżynieryjno-technicznego, służby ochrony, pracowników?

 

Rodzaje gaśnic

GAŚNICA, przenośne urządzenie do gaszenia pożaru; głównym jego elementem jest zbiornik zawierający środek gaśniczy (właściwy dla palącego się materiału) lub komponenty środka gaśniczego. Zawartość gaśnicy może znajdować się stale pod zwiększonym ciśnieniem - wówczas wypływ środka gaśniczego jest możliwy bezpośrednio po otwarciu zaworu; są również używane gaśnice wyposażone
w dodatkowy zbiornik ze sprężonym gazem (najczęściej azotem, dwutlenkiem węgla lub powietrzem), który po uruchomieniu gaśnicy przepływa do zbiornika ze środkiem gaśniczym i powoduje jego wypływ.

Zbiorniki gaśnic są wyposażone w zawory bezpieczeństwa. Konstrukcja gaśnicy umożliwia wytworzenie strumienia środka gaśniczego i kierowanie tym strumieniem.

Zależnie od zastosowanego środka gaśniczego rozróżnia się gaśnice: proszkowe, śniegowe i pianowe.

Na każdej gaśnicy podaje się informację o rodzaju środka gaśniczego, instrukcję uruchomienia oraz odpowiednie oznaczenie:

A - gaśnice stosowane do gaszenia pożarów ciał stałych pochodzenia organicznego;

B - cieczy palnych i substancji topiących się pod wpływem ciepła;

C - gazów;

D - metali;

F - pożary tłuszczów i olejów w urządzeniach kuchennych         

Stan techniczny gaśnic podlega okresowej kontroli; do użytku są dopuszczane tylko gaśnice mające odpowiedni atest.

 

Typy gaśnic
  • GAŚNICE PROSZKOWE: zastosowany w gaśnicach proszek gaśniczy BC lub ABC oraz różne wersje pojemności zbiorników pozwalają nasz szeroki zakres ich zastosowania. Są szczególnie zalecane do zabezpieczenia przeciwpożarowego różnych typów samochodów, wagonów kolejowych, garaży, biur, mieszkań, warsztatów, magazynów, hal przemysłowych, statków, podziemnych wyrobów górniczych, zakładów energetycznych i chemicznych, budynków administracji państwowej, służby zdrowia, oświaty, nauki, kultury itp.
    Gaśnicę uruchamia się dwufazowo: przez odkręcenie kółka lub podniesienie dźwigni zabezpieczającej, aż do zerwania plomby, a następnie naciśnięcie dźwigni uruchamiającej, umieszczonej w małych gaśnicach w głowicy, a w większych (wyposażonych w dyszę na elastycznym wężu) przy dyszy.
    Działanie gaśnicy proszkowej można w każdej chwili przerwać przez zwolnienie dźwigni uruchamiającej lub zakręcenie zaworu.

  • GAŚNICE ŚNIEGOWE: wykonane na bazie butli wysokociśnieniowych, przeznaczone do gaszenia pożarów grupy BC. Zalecane do stosowania w energetyce, lakierniach, magazynach, stacjach benzynowych, halach przemysłowych.

    Najpierw należy ująć gaśnicę za uchwyt, podbiec z nią do ognia i uchwycić dyszę za rękojeść; w gaśnicach mniejszych należy obrócić dyszę o około 90°. Następnie trzeba odkręcić zawór butli w lewo, a dyszę skierować na ogień możliwie skośnie w dół. Działająca gaśnica dość głośno szumi i wytwarza biały obłok, z którego wytrąca się zestalony dwutlenek węgla, mający postać śniegu. Bardzo silnie oziębia się on, zachodzi więc niebezpieczeństwo odmrożenia rąk. Dlatego w czasie działania należy trzymać gaśnicę i dyszę tylko za uchwyty! 

    Działanie gaśnicy śniegowej można w każdej chwili przerwać przez zamknięcie zaworu butli. Podczas uruchamiania i działania nie należy odwracać jej dnem do góry. Należy natomiast chronić ją przed nagrzaniem i promieniami słonecznymi, ustawiać z daleka od palenisk
    i grzejników. Ogrzanie gaśnicy do temperatury powyżej 30° jest niebezpieczne!

 

  • GAŚNICE WODNE i PIANOWE: zastosowanie w przemyśle drzewnym, papierniczym, włókienniczym itp. ze względu na dobrą zwilżalność materiałów hydrofobowych oraz w przemyśle chemicznym, rafineryjnym itp. z uwagi na tworzenie filmu wodnego na powierzchni cieczy palnej.
    Gaśnica pianowa zawiera 10 l środków gaśniczych i zdolna jest wytworzyć około 80l piany. Zasady obsługi gaśnicy pianowej są podobne do zasad obsługi gaśnicy proszkowej. Wewnątrz gaśnicy znajduje się skroplony dwutlenek węgla, który po uruchomieniu gaśnicy pod własnym ciśnieniem wydostaje się na zewnątrz oziębiając się do temperatury ok. -80 st. C. Po dostarczeniu gaśnicy w miejsce pożaru zrywamy plombę zabezpieczającą (ewentualnie wyciągamy zawleczkę blokującą), uruchamiamy zawór i kierujemy strumień środka gaśniczego na ognisko pożaru.
    Działanie gaśnicy śniegowej można w każdej chwili przerwać zamykając zawór. Należy pamiętać, że w czasie działania gaśnicy należy ją trzymać tylko za uchwyty i nie wolno używać tych gaśnic do gaszenia palącej się na człowieku odzieży.

  • GAŚNICA PIANOWA GWG-2x AF do 1000V: Specjalna gaśnica do zwalczania pożarów łatwopalnych środków gotujących (oleje roślinne, tłuszcze zwierzęce - grupa F). GWG-2x AF ze środkiem gaśniczym FETTEX jest jedyną w Polsce gaśnicą specjalnie przeznaczoną do zwalczania pożarów w gastronomii
    i kuchniach domowych. Gaśnicą tą można również gasić pożary ciał stałych (grupa A), tj. wyposażenie mieszkań, hoteli itp. Wyjątkowość tej gaśnicy polega nie tylko na możliwości gaszenia olejów jadalnych i ciał stałych, ale także urządzeń elektrycznych pod napięciem do 1000V w zakresie temperatur stosowania od -20 do +60 stopni Celsjusza.

Inne urządzenia gaśnicze

Koc gaśniczy, wykonany w postaci płachty z tkaniny azbestowo-bawełnianej lub obecnie częściej z włókna szklanego o powierzchni około 2 m2, jest całkowicie niepalny. Przechowuje się go w specjalnych futerałach plastikowych i zawiesza na ścianach budynku wewnątrz pomieszczeń. Służy on do tłumienia pożaru w zarodku przez odcięcie dopływu powietrza do palącego się przedmiotu. Szczególnie nadaje się do gaszenia przedmiotów małych, o zwartej budowie, umiejscowionych nisko, przy ziemi. Można go używać również do gaszenia pożarów silników spalinowych i elektrycznych, płynów łatwo palnych znajdujących się w niewielkich naczyniach, związków chemicznych reagujących z wodą.


Koc stosuje się następująco: należy chwycić go oburącz za uchwyty zwisające u dołu futerału i szarpnąć w dół, co spowoduje pęknięcie cięgna plomby i wysunięcie się koca z futerału, następnie należy rozwinąć koc przez strzepnięcie, podbiec do ognia i narzucić go na palący się przedmiot. Przez przyduszenie obrzeży trzeba starać się dokładnie odizolować miejsce pożaru od dostępu powietrza.

Zasady rozmieszczania sprzętu gaśniczego
  • Sprzęt powinien być umieszczony w miejscach łatwo dostępnych, widocznych, przy wejściach i klatkach schodowych, przy przejściach i korytarzach, przy wyjściach na zewnątrz pomieszczeń.

  • W obiektach wielokondygnacyjnych sprzęt należy rozmieszczać w tych samych miejscach na każdej kondygnacji, jeżeli istniejące warunki na to pozwalają.

  • Do sprzętu powinien być zapewniony dostęp o szerokości co najmniej 1 m.

  • Odległość dojścia do sprzętu nie powinna być większa niż 30 m.

  • Sprzęt należy umieszczać w miejscach nie narażonych na uszkodzenie mechaniczne oraz działanie źródeł ciepła.

 

POSTĘPOWANIE PODCZAS POWSTANIA POŻARU INFORMACJE PODSTAWOWE
  1. Przed przystąpieniem do likwidacji pożaru w obiektach z urządzeniami elektrycznymi i gazowymi bezzwłocznie należy wyłączyć dopływ prądu i gazu. Jeśli jest to możliwe, należy też jak najszybciej ewakuować ludzi i zwierzęta z miejsc, gdzie ogień może bezpośrednio lub pośrednio zagrozić ich zdrowiu lub życiu.

  2. Podstawową zasadą gaszenia pożaru jest odcięcie dostępu powietrza podsycającego palenie się, co się uzyskuje poprzez szczelne pozamykanie drzwi i okien oraz zatkanie wszelkich otworów w ścianach odgradzających ognisko pożaru.

  3. Ważne jest też dotarcie możliwie blisko źródła ognia i atakowanie żaru (zarzewia), a nie płomieni.

  4. Najlepiej czynić to od strony (kierunku) rozszerzania się pożaru, potem trzeba go otoczyć lub wypierać w miejsca, gdzie nie ma przedmiotów palnych. Gaszenie pożaru powinno odbywać się z poziomu równego lub wyższego, ponieważ umożliwia obserwowanie skuteczności działania środka gaśniczego.

  5. Płonące firanki lub zasłony należy zerwać z karniszy i gasić na podłodze. Odzież i bieliznę gasi się również na podłodze. Pościel po polaniu wodą należy wynieść i gasić na zewnątrz.

  6. Meble, ściany, okładziny polewa się wodą. Trzeba zawsze pamiętać, że gaszenie pożaru jest działaniem niebezpiecznym, wymagającym ostrożności i dyscypliny.

  7. Pożar w budynku lub pomieszczeniu udaje się ugasić za pomocą podręcznego sprzętu i środków gaśniczych tylko wtedy, gdy do gaszenia przystąpi się natychmiast, a podjęte przedsięwzięcia szybko zmniejszają jego zasięg aż do całkowitej likwidacji.

  8. Jeśli ogień utrzymuje się lub rozszerza, należy bezwzględnie wezwać straż pożarną.

  9. Kierowanie działaniami do czasu przybycia jednostek straży pożarnej obejmuje dyrektor, a w razie jego nieobecności osoba go zastępująca.

  10. Kierujący działaniami powinien w pierwszej kolejności:

    • powiadomić lub wyznaczyć osobę, która powiadomi o pożarze straż pożarną  - tel. 998,

    • wyznaczyć osobę która stanie przed obiektem i wskaże dojeżdżającym jednostkom straży pożarnej dokładne miejsce pożaru,

    • jeżeli jest to konieczne zarządzić ewakuację ludzi z części lub z całego obiektu.

  11. W przypadku prowadzenia ewakuacji nie wolno przerywać akcji gaszenia pożaru.

  12. Osoba alarmująca straż pożarną, po uzyskaniu telefonicznego połączenia spokojnym i opanowanym głosem powinna podać:

    • gdzie się pali: dokładny adres, (np. pali się budynek Zespołu Szkół Zawodowych we Wrocławiu na ul. Kościuszki 9),

    • co się pali - (np. pali się w pomieszczeniu magazynowym na parterze),

    • czy zagrożone jest życie ludzi (np. na terenie obiektu trwają zajęcia lekcyjne z udziałem łącznie ok. 100 osób),

    • jakie pomieszczenia są bezpośrednio zagrożone pożarem (np. bezpośrednio zagrożone są sąsiednie pomieszczenia, w całym budynku panuje zadymienie),

    • swoje nazwisko i nr telefonu, z którego dzwoni/nazywam się Jan Kowalski, jestem pracownikiem technicznym, dzwonię z telefonu nr 387 47 61.

  13. Słuchawkę można odłożyć dopiero po potwierdzeniu przez straż pożarną, że przyjęto zgłoszenie. Przez chwilę należy jeszcze pozostać przy aparacie ponieważ dyspozytor może zadzwonić w celu sprawdzenia prawdziwości zgłoszenia.

 

BHP S.KANIA       Sebastian Kania      tel. kom.: 608 341 270

kliknij ... i wybierz "zadzwoń"